TRẢ LỜI BÁO THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

1. Vậy một người thế hệ 8X như anh lúc đó đã làm cách nào để không bị choáng ngợp bởi những bóng bóng lớn đi trước và tự tin mở ra một lối đi riêng đầy độc đáo? Tôi quan niệm, hành trình phía trước luôn có nhiều khả thể, không có con đường chung cho mọi người. Bởi vậy dù là hành trình nghiên cứu luôn cho phép người ta có nhiều hướng đi, hướng tiếp cận và khai thác. Trên bất kỳ hành trình nào, luôn có những bóng lớn đi trước và vô vàn bóng vừa bóng nhỏ đi sau. Và mình luôn có thể đi hành trình của riêng mình. Thậm chí mình cứ đi rồi con đường tự mở ra. Mình có nhận thức riêng, kiến giải riêng, tự khắc tạo nên lối đi riêng độc đáo.
2. Anh từng nói viết lách là một cách để "nhìn thấy chính mình trong tiến trình trưởng thành của ý thức". Giờ đây, anh thấy "cái tôi" nghiên cứu của mình đã trưởng thành và thay đổi như thế nào? Nói vậy vô cùng lắm, bởi có “vô vàn cái tôi” từng ngày được sinh ra, chừng nào mình còn chịu khó học, đọc, nghiền ngẫm và nghĩ mới. Càng học càng đọc càng ngẫm nghĩ nhiều giúp “cái tôi”, cái ý thức của mình liên tục mở rộng hơn, bao dung hơn, nhìn ra được những bức tranh, câu chuyện lớn hơn.
3. Lịch sử là một "cuộc đối thoại với trí thức, với đời sống và nội tâm mình". Trong bối cảnh xã hội số hiện nay, khi con người có xu hướng hướng về tương lai nhiều hơn, anh làm cách nào để thuyết phục độc giả trẻ rằng "đối thoại với quá khứ" là điều cần thiết để sống trọn vẹn ở hiện tại? Một cái cây muốn vươn cao, xoè tán, trổ hoa, phải có bộ rễ vững chắc và hấp thu được nhiều dưỡng chất. Một con người, một dân tộc muốn phát triển, vươn mình, phải có nội lực văn hoá, nội lực tinh thần cũng như khả năng tư duy, sáng tạo v.v. Quá khứ chắc chắn không chỉ có những điều hay, còn có cả vô số điều dở. Việc gạn đục khơi trong, tái đối thoại, tái tư duy, tái cấu trúc đối với quá khứ để xây dựng nên hiện tại, hướng tới tương lai luôn là việc cần thiết và nó luôn diễn ra từ xưa tới nay, chỉ là núp bóng dưới các diễn ngôn khác nhau mà thôi. Việc “đối thoại quá khứ”sẽ còn tiếp tục diễn ra cả ngàn vạn năm về sau, chừng nào còn con người, mà mỗi thời đại, mỗi xã hội, con người sẽ lại tri nhận, lật lại lịch sử theo những góc độ tư duy khác, và luôn luôn rất mới. Điều đó đều góp phần xây dựng nên “hiện tại” ở các chiều kích không thời gian khác nhau.
4. Có ý kiến cho rằng nghiên cứu về cổ văn hay cổ tục là "tìm về những gì đã mất". Nhưng đọc anh, người ta lại thấy những giá trị đó đang "sống". Anh nghĩ sao về vai trò của những người nghiên cứu độc lập như anh trong việc giữ gìn và làm mới văn hóa Việt? Tôi nghĩ đời người là một dòng chảy không ngừng nối liền quá khứ, hiện tại, tương lai, luôn luôn có sự tiếp biến. Bởi vậy có những thứ tuy “đã mất” theo nghĩa vật lý, nhưng vẫn để lại những những dư âm vô hình theo nghĩa tâm lý. Văn hoá chưa bao giờ là thực thể đơn nhất, nó luôn tồn tại trong không gian tưởng tượng của mỗi cá nhân và mỗi cộng đồng, lưu truyền qua những câu chuyện, những hình ảnh, biểu tượng v.v. Tôi không nghĩ vai trò gìn giữ và làm mới văn hoá thuộc về những nhà nghiên cứu độc lập. Nó phải thuộc về tất cả chúng ta. Mà công việc của các nhà nghiên cứu bất quá là kết nối, diễn giải và mở rộng tầm nhìn. Kết nối khu vực, kết nối Đông – Tây, kết nối xưa nay… vừa lý giải tư tưởng cũ, vừa đưa ra cách nhìn nhận mới. Đó là cách văn hoá tiếp tục sống và lan toả.
5. Anh có dự định khám phá thêm một khía cạnh nào khác để kể tiếp câu chuyện về người Việt không? Sau "Họ và tên", "dòng chảy" nghiên cứu của anh sẽ tiếp tục đổ về "nhánh sông" nào? Dĩ nhiên chừng nào mình còn tư duy thì mình còn viết, còn đau đáu với câu chuyện con người, câu chuyện văn hoá Việt thì mình còn ghi lại dòng ý thức thành những con chữ, lưu dấu lại vận động tư tưởng trong mình. Tôi luôn tò mò về cách con người tư duy, vận hành, cách con người tạo ra ý nghĩa, đánh dấu sự hiện hữu v.v. Bởi vậy, dù là tách trà, tên họ, tấm áo manh quần hay bất kỳ điều gì, sẽ đều thể hiện những dòng chảy ý thức đó. Xin trân trọng cảm ơn anh!