Muôn vàn tổ tiên (HỌ VÀ TÊN)

Và chỉ khi nhận ra rằng, mỗi con người là kết quả của hàng triệu cuộc gặp gỡ vô danh giữa những người không bao giờ được ghi tên trong gia phả, ta mới có thể nhìn họ tộc bằng con mắt bình thản và nhẹ nhàng hơn. Không phải để phủ nhận tổ tiên, mà để hiểu rằng, tổ tiên của ta không chỉ là những cái tên trong dòng họ phụ hệ. Và chỉ khi buông bỏ huyễn tưởng về dòng máu thuần nhất, ta mới có thể thực sự tri ân tất cả những gì đã tạo nên sự sống nơi mình, không chỉ từ một dòng họ, mà từ hàng triệu linh hồn xa xôi đã lặng lẽ góp phần dệt nên hình hài con người hôm nay.

Vào đầu tháng 4 năm 2016, với mục tiêu ghi lại phản ứng thực tế của những cá nhân tưởng mình có nguồn gốc thuần chủng, 67 người đến từ khắp nơi trên thế giới, cùng tham dự chương trình có tên The DNA Journey (cuộc hành trình của DNA) được tổ chức tại Vega, Copenhagen, Đan Mạch. 67 con người đó hoàn toàn xa lạ, mang trong mình đủ thứ niềm tin về huyết thống cá nhân: “Tôi là người thuần Anh”, “Tôi là người Kurd”, “Tôi ghét người Đức”, “Tôi tự hào vì mình thuần chủng 100%” v.v. Nhưng sau khi làm xét nghiệm DNA, một sự thật khiến tất cả chấn động: không ai trong số họ thuần chủng như tưởng tượng. Mỗi người đều mang trong mình sự pha trộn của nhiều chủng tộc tới từ nhiều vùng đất: có người Kurd mang gen Do Thái, người Anh mang gen từ vùng Trung Đông, người Pháp mang nguồn gen từ Bắc Phi v.v. Thậm chí, một cặp đôi đã ôm chầm lấy nhau khi hay tin họ là anh em họ ở thế hệ thứ tư. Căn phòng đầy tiếng cười, nước mắt, và cả sự sụp đổ của những khuôn mẫu trong tâm tưởng.

Câu chuyện không chỉ là một màn giải trí sinh học trên truyền hình. Nó gợi mở một thực tại mà ta vẫn thường lảng tránh: chúng ta giống nhau hơn rất nhiều so với những gì chúng ta tưởng tượng. Trong ánh sáng của sự thật này, những nhãn dán về chủng tộc, sắc tộc, họ tộc bỗng trở nên nhẹ bẫng. Bởi nếu nhìn đủ sâu, chúng ta đều là bà con họ hàng, hoặc gần hoặc xa, được kết nối qua vô số thế hệ tổ tiên. Dòng máu trong mỗi người là một bản giao hưởng xuyên thời gian và không gian, mang trong đó nốt trầm từ thảo nguyên Mông Cổ, nốt cao từ bờ biển Địa Trung Hải, và những nhịp đập âm thầm từ châu Phi xa xưa. Càng hiểu điều đó, ta càng thấy rằng: mình không cần phải gồng lên để bám chặt lấy một họ tộc, một bản sắc thuần khiết nào. Thay vào đó, có thể sống nhẹ nhàng hơn, như những thành viên của một nhân loại rộng lớn, biết ơn tất cả những linh hồn đã góp phần dệt nên sự sống này, dù họ không mang cùng họ với ta, không cùng màu da, ngôn ngữ hay quê hương. Bởi vì rốt cuộc, trong tầng sâu của huyết quản, chúng ta là một đại gia đình, một sự thật sinh học không thể từ chối.